Voyager 1 • Το απόλυτο DX στα 25 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα και η ερασιτεχνική λήψη στα όρια του θορύβου

Ενώ οι περισσότεροι από εμάς παλεύουμε με τα QRM στις μπάντες των HF ή κυνηγάμε ένα δύσκολο πρόθεμα στα βραχέα, μια ομάδα συναδέλφων στην Ολλανδία κατάφερε πρόσφατα το απόλυτο ραδιοερασιτεχνικό κατόρθωμα, τη λήψη του Voyager 1 από την απίστευτη απόσταση των 171 Αστρονομικών Μονάδων. 

Στις αρχές Μαρτίου του 2026, η ομάδα εθελοντών του ιστορικού ραδιοτηλεσκοπίου Dwingeloo, σε συνεργασία με την AMSAT και την κοινότητα CAMRAS, απέδειξε ότι το μεράκι και η βαθιά τεχνική κατάρτιση μπορούν να ανταγωνιστούν ακόμα και τα θηριώδη κάτοπτρα του δικτύου βαθέος διαστήματος της NASA. 

Το Voyager 1, ο πιο απομακρυσμένος πρεσβευτής της ανθρωπότητας, απέχει πλέον πάνω από 25 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα, έχοντας περάσει το ιστορικό ορόσημο της μίας φωτο-ημέρας.

Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οποιοσδήποτε «ψίθυρος» εκπέμπεται από το σκάφος χρειάζεται πλέον περισσότερες από 24 ώρες για να φτάσει στους δέκτες μας, ταξιδεύοντας με την ταχύτητα του φωτός.
Για έναν ραδιοερασιτέχνη, οι αριθμοί πίσω από αυτή τη λήψη προκαλούν πραγματικό ίλιγγο και αποτελούν μια μοναδική άσκηση στο link budget και τη διαχείριση του noise floor. 

Το σήμα του Voyager 1 φτάνει στη Γη με ισχύ που είναι δισεκατομμύρια φορές μικρότερη από αυτή που απαιτείται για τη λειτουργία ενός απλού ψηφιακού ρολογιού χειρός. 

Η επιτυχία της ομάδας βασίστηκε σε τρεις κρίσιμους πυλώνες που θυμίζουν την κλασική hacker νοοτροπία του χώρου μας. 

Αρχικά, το κάτοπτρο του Dwingeloo δεν είχε σχεδιαστεί για την X-band στα 8.4 GHz όπου εκπέμπει το σκάφος, οπότε οι ερασιτέχνες χρειάστηκε να σχεδιάσουν και να εγκαταστήσουν ένα ιδιοκατασκευασμένο feed και έναν προενισχυτή εξαιρετικά χαμηλού θορύβου για να συντονιστούν στη συγκεκριμένη συχνότητα.
Επιπλέον, λόγω της τεράστιας απόστασης και της σχετικής κίνησης μεταξύ Γης και σκάφους, η διολίσθηση της συχνότητας λόγω του φαινομένου Doppler είναι συνεχής και έντονη. 

Η ομάδα χρησιμοποίησε εξελιγμένο λογισμικό για να προβλέψει και να αντισταθμίσει αυτή τη μετατόπιση σε πραγματικό χρόνο, ώστε να παραμείνει κλειδωμένη στο εξαιρετικά στενό φάσμα του φέροντος σήματος. 

Η τελική λήψη δεν έγινε με το αυτί, αλλά μέσω προχωρημένης ψηφιακής επεξεργασίας σήματος, όπου ο παλμός του Voyager αναδύθηκε μέσα από τον κοσμικό θόρυβο μετά από προσεκτική ανάλυση των δεδομένων.

Το επίτευγμα αυτό υπενθυμίζει τη στενή συγγένεια του ραδιοερασιτεχνισμού με την εξερεύνηση του διαστήματος και την επιστήμη των μικροκυμάτων. 

Οι τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν είναι οι ίδιες που εφαρμόζουμε στις επικοινωνίες μέσω δορυφόρων ή στις δύσκολες λήψεις ασθενών σημάτων. 

Το Voyager 1 αναμένεται να σιωπήσει οριστικά στις αρχές της επόμενης δεκαετίας, όταν η θερμοηλεκτρική γεννήτριά του θα εξαντληθεί. Μέχρι τότε, κάθε επιτυχημένη ερασιτεχνική λήψη αποτελεί έναν φόρο τιμής στην τεχνολογία των 70s και στην αστείρευτη περιέργεια του ανθρώπου να ακούει το αδύνατο, επιβεβαιώνοντας ότι η ραδιοερασιτεχνική κοινότητα παραμένει στην αιχμή της τεχνολογικής έρευνας.

πηγές...

• CAMRAS - Dwingeloo Radio Observatory: camras.nl
• Συγκεκριμένο Post για τη λήψη του Voyager: Dwingeloo telescope receives signals from Voyager 1 
• IFLScience: Amateur Astronomers Detect Signal From Voyager 1, 25 Billion Kilometers Away
• New Atlas: Voyager 1 approaches one light day from Earth
• Gizmodo: When NASA Lost Contact, Amateur Astronomers Answered the Call
• NASA Voyager Mission Status: voyager.jpl.nasa.gov
• NASA Eyes on the Solar System: eyes.nasa.gov (Τρισδιάστατη απεικόνιση της θέσης του).
• AMSAT Deutschland: amsat-dl.org